Decálogu pa escribir microcuentos

1.     Un microcuentu ye una hestoria mínima que nun precisa más qu'unes poques llínees pa ser cuntada, y non el resume d'un cuentu más llargu.
   
2.     Un microcuentu nun ye una anécdota, nin una greguería, nin un escurrimientu. Como tolos relatos, el microcuento tien planteamientu, nuedu y desenllaz y el so oxetivu ye cuntar un cambéu, cómo se resuelve'l conflictu que se plantega nes primeres llínees.
   
3.     Davezu'l periodu de tiempu que se cunte va ser pequenu. Esto ye, nun va trescurrir munchu tiempu ente'l principiu y el final de la hestoria.
   
4.     Convien quitase d'axuntar personaxes. Polo xeneral, pa un microcuento tres personaxes son un ensame.
   
5.     El microcuentu suel asoceder nun solu escenariu, dos a más ser. Son raros los microcuentos con escenarios múltiples.
   
6.     Pa nun allargar na presentación y descripción d'espacios y personaxes, ye aconseyable escoyer bien los detalles colos que van ser descritos. Un detalle bien escoyíu puede dicilo too.
   
7.     Un microcuentu ye, sobremanera, un exerciciu de precisión nel cuntar y nel usu del llinguaxe. Ye bien importante escoyer drásticamente lo que se cunta (y tamién lo que nun se cunta), y atopar les pallabres xustes. Poro, nun microcuento el títulu ye esencial: nun tien de ser a lo xo, ta bien que s'afaye como parte de la hestoria y, con una estensión mínima, hai que dar información tamién col títulu.
   
8.     Magar la so amenorgada estensión y a lo mínimo del sucesu que narren, los microcuentos suelen tener un significáu d'orde cimeru. Ye dicir van dende lo particular a lo universal.
   
9.     Ye bien conveniente nun facer les descripciones astractes, les esplicaciones, los xuicios de valor y nunca nun hai que tratar de convencer al llector de lo que tien que sentir. Cuntar cuentos ye pintar con palabres, dibuxar les escenes énte los güeyos del llector pa que esti pueda peremocionase (o non) con elles.
   
10.     Piensa estremao, nun te conformes, afuxi de los tópicos. Unu nun escribe (nin microcuentos nin nada) pa cuntar lo que yá se dixo milenta veces.
    

Cuélebre culebrón sali d'esi cuevón

Aquella nueche  la lluna restallaba nel cielu como si fuera'l mesmu sol y na sienda qu'esguilaba al cantu'l cuélebre, les mostayes y xardones facíen solombra.
Cuando llegaron a ver el furacu qu'amosaba la peña yera media nueche, aguantaron aconeyaos esperaron lo que toos conocíen dende neños y naguaben dende zancañones:

" na primer lluna de primavera

que nun cuaye  ñeve nel Castiellu

ha cuspir la peña un culebrón

que curia ayalgues del rei marnuetu

y a Marina, la fía  de so"

El cuélebre esnalaba sele alredor del picu castiellu, dempués d'abociar al asomar de la cueva con un voz roncu y llargu. Aquella yera la señal,  los dos collacios salieron del abellugu y entamaron esguilar la peña puro. Xuntaron el so destín con un cordel y pasu ente pasu subieron per un seu que cada medios pasos amosaba allá abaxo los cantos afilaos que frañaríen cualesquier cuerpu que cayera.
L'aire xiblaba y revolvía les guedeyes. Apretando'l cuerpu contra la peña ganaron el furacón mentantu víen alloñase al cuélebre escontra la lluna, teníen la nueche per delantre pa topar les ayalgues y la princesa.
Con una lámpara d'aceite entraron pisando sable que paecía marín, al pocu, llegaren a una salona grande onde les parés rellumaben con rubíes y zafiros. Enllenaron los bolsos d'ellos mentantu siguíen más y más fondo, per otru pasiellu llegaren a otra sala enllena de monedes y pieces d'oru, tantes que paecíen la mar entero. Llevantando la lámpara, columbraron nel mediu una peña llana onde s'asitiaba una figura delgada y enclicada, coles guedeyes tapando-y la cara y vistía con un paxellu finu de llinu. Nun miró pa los rapazos, namás esperó.
Allancando hasta les rodíes ente les monedes y pieces d'oru allegáronse a la peña de la princesa; la llienda dicía que pa salvala había que la llevar cuando nun tiviera'l cuélebre, y que podíen llevase tantes ayalgues como'l pesu de la moza, nin un plizcu más. Unu de los mozos coyóla en cuellu pa perpesala glayándo-y al otru que nun yeren más de seis arrobes, mentantu la sacaba pel pasiellu alantre, l'otru apañó nun sacu'l tesoru. Na boca la peña aparáronse pa tirar el sacu ya iguar l'afuxida, los mozos miráronse
- ¿calculasti'l pesu de los piedres que pañamos pa entrar?
- nun pue ser muncho, home
 Foi entós cuando ella faló:
- ¿braeramente queréis salvame del mio esconxuru?
- Sí -glayaron al tiempu coles manes enllenes de zafiros y rubíes
Entós esllumáron-y los güeyos con una lluz mariello y abrió la boca pa soltar un glayíu nel que namás s'entendía "vuelvi, mante, vuelvi a lliberanos"
D'esmenu escurecióse la lluz de la lluna qu'entraba na cueva, sintiéronse unos esnalotios y los caniles tarazaron la carne blandio de los mozos.
Bebiendo'l sangre, el culebrón convirtióse ellí mesmu nun mozu altu y guapu, y ella bebiólo tamién tastando la llibertá pa desfacer el encantu del rei marnuetu. Yá yeren llibres.

L'asesináu de botes marielles VI

Naquella biblioteca taba too entemecío y apetuguñao asina que tenía abondu trabayu p'afayar los llibros, que con procuru sistemáticu, el muertu tenía fichaos nun archivu del ordenador. Poquinín a pocu fui topando tolos llibros hasta que m'interrumpió'l llabor una mocina del serviciu que vieno a trayeme un fervidiellu. La señora nun taba y l'ama tampocu, asina que diba tener vagar p'andar a la gueta del resclavu perdíu del asesín - siempre hai ún y taba decidíu a topalu- y pa tomar un fervidiellu carísimu de frebes noruegues recoyíes baxo l'aurora boreal d'avientu.
- B' àill leat, do tì
Nun entendía nada. Camenté que si l'ama tenía aquel sonsón inglés diba tener que falar na llingua de la Reina, asina que punxi caruca y el meyor acentu de llingua revirada que pudi:
- Good evening. Thank you 
La cara la moza nun camudó y bien paecía nun entendeme
- I have some questións, please 
- Chan eil Beurla agam
Punxo una bona sorrisa y coló ensin facer ruíu como una bisarma a media nueche. Too s'enguedeyaba, un serviciu que solo falaba una llingua dicía dos coses: que la interlocutora yera l'ama llaves o que'l paisanu falaba esa llingua estraña. Y de toes maneres trayer xente pa sirvir y que nun deprenda otra llingua ye tenelo preso en casa, la esclavitú d'esti sieglu nuesu.
Cuando tomé'l postrer paparáu de té - en pasando de 100 euros nun soi a estremar la calidá del del fervinchu- llevanté la tiesta y columbré un llibru azul que nun taba nel archivu, al par de los datos tenía una semeya de cada llibru pero ningún yera azul. Moví la escalerona y esguilé hasta la postrer balda.  Tiré del llibru pero nun salía, ximielguélu y sintí un ruxir metálcu qu'abrió una puerta na estantería, puramente al altor nel que taba engoláu. Tiré d'ella con esfuerzu porque pesaba muncho, cuando pasó delantre min supi por qué: l'ama taba ellí colgada, espetada pelos hombros en dos fierros llantaos na madera la puerta  y col gargüelu coráu de llau a llau. El sangre tenía-y rollao pela ropa pero nun pingara dientro del pasiellu que s'abría y nes uñes negres de la manzorga pudi ve-y unos pelos llargos y roxos.
Enxamás nun me gustó'l sangre. Poséme de la escalera y la puerta secreta perabrióse hasta que tapó les baldes de la parte alta de la biblioteca. la figura del ama llaves semeyaba una gárgola a la entrada d'una cueva y ellí siguió cola tiesta de mediu llau amirando pa min hasta que llegó la policía.
 

El postrer rei d'Escocia

Ella berraba cuando entraba nel cuartu más ruinu del apartamentu onde yo taba. Sabía que revivía una y otra vuelta el nuesu viaxe a “Les Tierres Altes”, aquelles poderoses notes señaldioses que t'empapiellaben al sentiles dende lo alto del castiellu, les vieyes piedres d'Edimburgo, los chuchos apasionaos peles grises cais o los abrazos y cancallos énte los cantiles xabaces azotaos pela mar del norte.

Tenía entrao munches veces aquella tarde ensin dicir pallabra y agora, enfrente min, coles llárimes degolándo-y polos papos, entamó a tatexar como calteniendo les pallabres, asina que quité los tapones de los oyíos y miréla cándemente, con ciñu, mentantu-y llevantaba la tiesta y ensugába-y les llárimes cola mano:

- mante – papuzaba- nun yes el postrer rei d'Escocia, nun te queda bien el kilt y esa gaita que traxisti ye un instrumentu del demoniu.

El muertu la sebe

 Nun tenía vagar pa siguir arrecostinando col cuerpu que topara nel caleyu de la Campa'l Posadoriu asina que decidió echalu escontra la sebe. Namás posalu, el muertu mirólu colos güeyos nidios y mazcando la llingua dixo-y que porfavor nun lu dexara ellí, que namás faltaben dos revueltes p'aportar a so casa.
Tapecía y aquello diba atrasalu enforma, el ganáu nun esperaba por naide, sicasí volvió arrecostinar con él hasta la casa ruina del colláu que rellumaba con una llucecina pequeña arriba la puerta, en llegando y enantes de picar abrióla un diañu con cuernos, rau y pates de cabra.
-Échalu na cama- dixo.
Asina fexo y al pocu xuntáronse alredor siete diaños con siete veles que rezaben el rosariu del revés, nun tardó n'aportar el diañu mayor del llugar que entamó entruga-y al muertu:
- ¿por cuantos puertos andasti?
-polos siete puertos del cordal colos sos siete mayaos y les sos siete caleyes-  dixo'l muertu.
- ¿y cuantos animales corasti?
- coré les siete cabres bermeyes, les siete oveyes prietes y seis xatos roxos
- Esi nun foi'l tratu
- non, pero triago un ánima carretera comigo.
Los güeyos de tolos diaños llantáronse nél.
- Entós qu'arrespuenda él - dixo'l diañu mayor- ¿Yes tu'l que va quedar por esti nesta cama?
-  non - mermuró enllenu medrana- yo solu lu carreté.
- pues entós ye menester pagar la delda qu'hai, has trayer un xatu roxu pa corar enantes del riscar o vas durmir mañana nesta mesma cama.

Una y bones salió d'aquella casuca y empobinó al mayáu de Sucueva, onde lu esperaba'l so ganáu. La borrina zarróse en llegando allá y les llueques alloriaben alredor d'él ensin que fuera a topar nengún animal. La nueche andaba y nun vinien al llamáu. Sintió l'agua y averóse allá, au topó a Celón, el mayor xatu que tenía, grande, roxu hasta pel rau y noble.
Amarrólu y llevólu del ramal garrando'l regueru que cruciaba'l mayáu, n'aportando al camín, na revuelta dende la que se columbraba tanto p'aportar como pa colar el pandu verde, esmuciose misteriosamente la borrina y al rellumu la lluna pudo ver toles vaques  de so.
Entainó col xatu hasta llegar a la casuca'l muertu. Abrió la puerta y entró fasta la cocina col animal del ramal enllenándo tol espaciu dafechu. Golifaba y cabeciaba too siguío. Berraba.
- Esti animal ye bonu pero a min, vivu nun me val pa nada - espetó-y el diañu mayor
Pasó-y la mano al  xatu pelos cadriles y el llombu, pente los cuernos y pel focicu, rascó-y les caxaes y dexólu que lu llambiera. Yera  noble.
Abrió la navaya, que tenía la fueya más grande que navayeru del país pudiera facer, pero nun yera abondo pa xatu tan grande. Corólu cortándo-y el gargüelu ensin llegar afondar, l'animal abría los güeyos arremeyándolos pero nun tenía afuxía d'aquella cocina torgáu como taba ente les parés.
El sangre espardíase pel suelu colando pente'l solláu y los siete diaños esguilaben pel techu entornando la tiesta mentantu cantaben un mermuru enroncielláu que lu alloriaba y lu amoriaba al mesmu tiempu:

- Siete cabres bermeyes, siete oveyes prietes

vieno Xuan con Celón pa que fueren siete

los seis xatos roxos que debía'l muertu la sebe.

Córalu bien Xuan si quies volver triar caleyes.

Córalu bien Xuan si quies volver triar caleyes

Aguantando-y les cabezaes foi Celón morriendo poquinín a pocu, enllenándolo too del sangre hasta rodiyase énte la muerte. Los postreros resallos diólos col riscar mentantu'l so amu lu terminaba de corar. Taba yá mui gandíu asina qu'ensin querelo adurmecióse de riba'l cuerpu del xatu, quiciaves podía descansar un poquiñín.
Cuando abrió los güeyos vió'l cebatu de la tená de la cabaña y apalpó los llargueros de la camera, yera'l so xergón onde taba tiráu y yeren les llueques del so ganáu les que sintía na primaliega. Llevantóse y apalpó cola dea  un buruñu de mantes moyaes qu'había al pie. Desendolcólu y asentóse en suelu cuando vio la tiesta de Celón cola llingua fuera. La delda taba saldada.

L'encantu de San L.lorienzu

Cuando'l vaqueiru empobinó pel Camín Real topó a un pastorín qu'aporfiaba por vende-y un candil de pelleyu pioyu. Cómo podía ser aquello, enxamás naide nun pudo esfollar a un pioyu y menos curtir la pelleya pa facer un candil.
Salió-y caru, pero a la fin llevólu. Al marchar, el pastorín faló-y d'una moza encantá nel altu San L.lorienzu y que los pioyos taben mui cotizaos pelos valles baxos del Camín Real. Namás dar una revuelta y echar el candil al cuévanu que llevaba Ataulfu, la borrina afogó los montes y al vaqueiru, nun tardó en xarazar y l'aire xelao arrincába-y el sombreu. Tuvo qu'abellugase debaxo un fresnu al par d'un corru durante un par d'hores pero nun estenaba asina que siguió baxando coyíu a Ataulfu, enfotáu na memoria que'l pollín afitara nos años de viaxe continuu a Castía.
En llegando a un pandu la borrina entamó a dilise en fumeros espelurciaos magar que siguía d'agua. El silenciu enllenaba l'aire y Ataulfo aparó al par d'un furacón qu'había nel suelu. El vaqueiru cucó dientro espurríu a la llarga abrazando la tierra - había años que suañaba con una cayía pela maeda'l Gumial que lu esfrañaba -
y vio la cara perguapa d'una moza que miraba al cielu zarrando los güeyos mentantu-y cayíen los llovios, queriendo algamar la lluz y l'aire.
- Nun toi equí por gustu y nun vas poder sacame. Has saber que toi encantá, si quies esconxurame has dir hasta'l pueblu de Sirviella y topar a la bruxa que m'encantó. -  dixo-y cola voz sele del que fala robao - Atiendi bien, namás la lluz albellume la pelleya de pioyu amuesa los encantos, sácame d'equí enantes de tres díes o esta fuesa zarraráse pa otros milenta años comigo dientro.
Tardó otra xornada en baxar y cuando aportó al pueblu de Sirviella yera nueche zarrao. Una casina ruina con una llucecina nel ventanu y el teyáu mediu esfondriyáu afumaba sele del otru llau de la riega. Cruzó'l puente de madera tirando d'Ataulfo que llantaba les pates pa nun averase allá y la mesma cara que vio dientro'l pozu abrió-y la puerta ufiertándo-y comida y cama. Namás tenía que pagar el preciu estipuláu.

La bruxa de Sirviella

Al entrar pela puerta too paicía tresnao enforma y la llariega calecía la casa al tiempu que fervellaba una potona colgada de les calamiyeres.
- Bien llegáu a mio casa, había tiempu qu'esperaba por ti. De xuru que vienes de llueñe y de xuru que tienes daqué pa pagame la cena y la cama ¿verdá?
- La corexa tengo enllena muyer, nun t'esmuelas por eso
- aceptes entós el preciu - dixo seliquino quitándo-y la chaqueta
Sentólu nel escañu y púnxo-y el platu con fariñes. Escaleció y ensugó, que falta-y facía, pero nun podía escaecer la cara d'aquella moza nel puertu que yera la mesma que tenía enfrente. ¿Sedría un encantu o sedría un güercu que-y daba anuncia de la muerte?.
En terminando, la muyer púnxose enfrenten d'él y afalólu a que-y pagara enantes d'echase a durmir. Sacó la corexa y espardió dos riales de plata pero ella nun los recoyó.
- estes fariñes tienen un preciu especial. La to alma pertenezme agora si nun yes a saber cuántos güeyos tengo, tienes vagar pa pensalo hasta la media nueche cuando la lluna rescample pel ventanu nel cantu l'escañu onde tas sentáu.
Les veles fueron morriendo pasu énte pasu fasta que la escuridá  enllenólo too mentantu ella tresnaba pela casa chando risotaes ca pocu. El vaqueiru vio la falcatrúa dende l'entamu, una rempuesta ensin pensar podía ser la perdición asina que pidió-y salir hasta'l burru pa recoyer una manta y el candil. Cuando volvió sentase nel escañu,  prendió'l chisqueru, dempués la mecha y allumó la casa.
- ¿pienses que con un candil vas aldovinalo?
El rellumu d'aquel candil amosaba una casa vieya, enllena povises y cola madera desfecho, llevantólu bien altu y allumóla a ella. La figuara que s'amosó yera espantible, una vieya engurriada, espelurciada de los cuatro pelos que tenía, los furacos de les ñarices grandes, esmellada y con una llingua nerviosa que se movía aldevalu per adientro y per afuera d'unos llabios inesistentes.
Del gargüelu salió-y un soníu agudu y delgáu que se-y espetó al mozu nos oyíos afuracándo-y la tiesta, al mesmu tiempu la muyer tapaba la cara coles manes y daba la espalda. Ellí tenía un güeyón grandísimu ensin párpagu nin pestañes, un güeyu que trespasaba al vaqueiru y miraba al mundu de los muertos.
Esclarió el bastiazu que taba cayendo y la lluna rellumó'l cantu l'escañu.
- !Son tres los güeyos que tienes esnin contar el del culu bruxa! dixo al altu la lleva'l mozu.
Acabante dicir esto la vieya glayó encoyéndose y enclicándose ca vegada más y más fasta facese una solombra nel suelu qu'esnaló y entró dientro'l candil.
Durmió lo que quedaba de nueche tiráu nel escañu y al otru día pela mañana la moza del pozu del Puertu San L.lorienzu entró pela puerta.

L'asesináu de botes marielles V

Nel barriu de les putes yera bien conocíu y nun había naide que nun se decatara d'él si lu cruzaba. Llevaba los pantalones apretuñaos y una camisa rosa que nun dicía cola chaqueta mariellu camellu que cargaba nel hombru, les guedeyes yeren llargues mal peñaes, bigote prietu trupu y botes marielles de pelleyu cucudrulu que pisaben cantarines sobre la cera.
Llevaba hores esperándolu y a la fin apaició. Siguílu sufriendo'l fedor del arume masculín camentando cuantos más pares de botes marielles habría na ciudá. Nel fondu yera bona casualidá que unu con botes marielles tuviera muertu y me falaren d'otru que fumaba pela cai de les putes con pasu llixeru.
Montó nun taxi y aproveché pa meteme en coche con él.
- guapes botes- dixi espetándo-y un bolígrafu nes costielles y falé pal taxista mandando-y arrancar y dar vueltes pela ciudá
-¿Qué quier, va secuestrame?- entrugaba axorizáu
- Vamos falar namás. Quieo saber  qué rellación tenía col difuntu más famosu de la ciudá
- ¿Difuntu?¿quién, Mr Tailor? - espetó estrañáu
- home nun me digas que nun sabes que morrió con un ferronazu na tiesta
- pero si hai tres díes que lu vi, vini a la ciudá p'axustar un negociu. Yera ún de los mios meyores clientes.
- ¿claru y mercábate bales non?
- !non!, yo soi llibreru, editor  y axente lliterariu. Tenía un manuscritu que quería enseñame y taba tamién interesáu nun llibru raru del sieglu XVII
- ¿y eses botes?
- fueron un regalu suyu dempués que-y topara una copia del Liber Iuratis.
Poséme nel otru cabu de la ciudá y decidí dir andando hasta casa p'afayar tola nueva información que tenía. Ello yera too mui raro, el muertu vivía con dos muyeres y cuatro empleaes más y nun paecía rellacionase muncho, tenía perres a esgaya y al paicer prestáben-y los llibros raros. Nun tenía razón nenguna pa suicidase, o quiciaves sí, anque por muncho que dixera la policía, a Mr Tailor matárenlu bien matáu, y la so muyer, lliberal y misteriosa, contratábame pa esclariar l'asuntu follándome como a un universitariu dos díes dempués de que morriera'l maríu.
D'una cosa taba seguru, el muertu sabía de los amantes d'ella porque nun s'esondía y nesa rellación de xuru qu'él tamién tenía amantes, tendría qu'entrugar al serviciu. Ello yera entós que los llibros podíen  ser la causa del ferronazu; llibros raros, llibros marcaos, llibros colocaos d'un xeitu mui personal. Nel fondu nada nun encaxaba en toa esta historia.

La Odisea

La serena cautiva arroxaba pulpos de siete pates na taza del váter y Ulises namás podía aguanta-y la tiesta. Toos yeren agora compañeros nel mesmu viaxe, diben rescatala anque tuvieren qu'apautar con Hades.

Mentantu  Escila sacrificaba los postreros aguarones, Penélope mayaba cola cabeza rítmicamente contra la puerta porque Argos taba del otru llau pa guiar l'afuxida hasta'l patiu.

En saliendo a la lluz los Dioses yá los abandonaran dafechu. El nuevu torgába-yos el pasu, yera un ciegu malditu que solo podía falar en versu.

Sacrificiu nocturnu

La escuridá de la cueva namás reculaba col rellumu d'una lámpara de sebu que caltenía la so collacia, posóla en suelu y averó la tenyera d'un ciervu, na que se caltenía'l llíquidu de magre y piedra de fierro, pa xiblar nun güesu chiscando-y la mano.
Taba frío, la paré tamién,  y cuando la llevantó una mano pequeña de muyer quedó dientro d'un caballu contorniáu en carbón prieto  cola chiscadura del sacrilexu.